Oczyszczanie ścieków z przemysłu mleczarskiego

• 1. Systemy DAF do oczyszczania ścieków z przemysłu mleczarskiego
• 2. Oczyszczanie ścieków z przemysłu mleczarskiego
• 3. Możliwości leczenia
• 4. Oczyszczanie ścieków z przemysłu mleczarskiego w celu ich usunięcia lub odprowadzenia
• 5. Oczyszczanie ścieków z przemysłu mleczarskiego w celu ich ponownego wykorzystania
• 6. Systemy DAF do oczyszczania ścieków w przemyśle mleczarskim
• 7. Produkty i zastosowania

Przemysł mleczarski wytwarza duże ilości ścieków, które powstają zarówno podczas produkcji wyrobów, jak i w zakładach pakowania. Ścieki z przemysłu mleczarskiego składają się z wody, substancji stałych, tłuszczów i środków czyszczących. Ilość i właściwości ścieków z przemysłu mleczarskiego mogą się różnić w zależności od takich czynników, jak rodzaj wytwarzanego produktu mlecznego, stosowane metody przetwarzania oraz wielkość gospodarstwa.

Ścieki z przemysłu mleczarskiego muszą zostać odpowiednio oczyszczone przed odprowadzeniem, ponieważ zawierają duże ilości substancji organicznych, azotu i fosforu, które mogą przyczyniać się do zanieczyszczenia wody.

Głównymi zanieczyszczeniami występującymi w ściekach z przemysłu mleczarskiego są:

• Substancje organiczne: ścieki z przemysłu mleczarskiego zawierają duże ilości substancji organicznych, w tym tłuszcze, białka i laktozę. Substancje te, jeśli nie zostaną odpowiednio oczyszczone, mogą przyczyniać się do wzrostu poziomu biochemicznego zapotrzebowania na tlen (BZT) oraz chemicznego zapotrzebowania na tlen (CZT) w odbiornikach wodnych, co może obniżyć poziom tlenu rozpuszczonego i szkodzić organizmom wodnym.
• Składniki odżywcze: ścieki z przemysłu mleczarskiego są bogate w składniki odżywcze, takie jak azot i fosfor, które mogą przyczyniać się do eutrofizacji odbiorników wodnych. Eutrofizacja to proces, w którym nadmiar składników odżywczych powoduje gwałtowny wzrost glonów i innych roślin wodnych, co prowadzi do pogorszenia jakości wody, wyczerpania tlenu i śmierci ryb.
• Czynniki chorobotwórcze: ścieki z przemysłu mleczarskiego mogą zawierać bakterie, wirusy i inne mikroorganizmy, które w przypadku spożycia lub wdychania mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego. Czynniki te mogą pochodzić z odchodów zwierzęcych, odchodów ludzkich lub z zanieczyszczonego sprzętu i powierzchni w zakładach przetwórstwa mlecznego.
• Środki czyszczące: w zakładach przetwórstwa mlecznego stosuje się różne środki czyszczące, takie jak kwasy, zasady i detergenty, do czyszczenia i dezynfekcji sprzętu oraz powierzchni. Środki te mogą być szkodliwe dla organizmów wodnych i przyczyniać się do zanieczyszczenia wody, jeśli nie są odpowiednio zagospodarowywane.
• Antybiotyki i hormony: ścieki z przemysłu mleczarskiego mogą zawierać pozostałości antybiotyków i hormonów stosowanych w leczeniu bydła mlecznego lub w celu zwiększenia produkcji mleka. Pozostałości te mogą przyczyniać się do rozwoju bakterii opornych na antybiotyki oraz stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego i środowiska.

Skład ścieków z przemysłu mleczarskiego różni się również znacznie w zależności od kategorii produktu.

W przemyśle mleczarskim asortyment produktów jest bardzo zróżnicowany i obejmuje głównie mleko pasteryzowane i sterylizowane, jogurt, ser, śmietanę, masło, lody oraz mleko w proszku.

Charakterystyka ścieków odgrywa istotną rolę w projektowaniu systemu oczyszczania. Stężenie ChZT (chemicznego zapotrzebowania na tlen) w ściekach mleczarskich różni się znacznie w zależności od wytwarzanego produktu. Na przykład ładunek zanieczyszczeń w ściekach przedsiębiorstwa produkującego jogurt znacznie różni się od ładunku zanieczyszczeń w ściekach przedsiębiorstwa produkującego ser. Ponieważ zakłady produkujące jogurt charakteryzują się niskimi parametrami zawartości olejów i tłuszczów oraz ChZT, zazwyczaj wymagają jedynie oczyszczania fizycznego i biologicznego, aby spełnić normy dotyczące odprowadzania ścieków. Jednak ze względu na wysokie parametry zawartości olejów i tłuszczów oraz azotu utlenialnego metodą Kjeldahla (KOI) w zakładach produkujących ser, w zakładach na małą skalę zazwyczaj preferuje się stosowanie instalacji fizyczno-chemiczno-biologicznych.

W poniższej tabeli podano typowe wartości średnie, minimalne i maksymalne niektórych kluczowych parametrów i zanieczyszczeń, takich jak BZT, ChZT, zawiesina, amoniak i azot.

Parametr	Maksymalne stężenie (mg/l)	Stężenie (mg/l) Min	Stężenie (mg/l) Średnia
Amon N	100	5	25
BOD	6000	500	1800
DQO/DQOt	0.9	0.6	0.7
Rozpuszczalne substancje zanieczyszczające wodę	8000	600	2500
Łączna wartośćDQO	9000	900	3500
Azot w postaci azotanu	8	2	6
Oleje i tłuszcze	140	400	290
pH	6	5	5.5
Ciała stałe w zawiesinie (SS)	800	100	400
Azot całkowity (TN)	200	10	110
Fosfor ogółem	100	10	36
Cząstki stałe w zawieszeniu o właściwościach lotnych	500	150	350

Oczyszczanie ścieków z przemysłu mleczarskiego

Wielu producentów wyrobów mleczarskich stosuje połączenie metod fizycznych, chemicznych i biologicznych w celu oczyszczania ścieków. Obejmują one procesy klarowania, filtracji, oczyszczania biologicznego oraz usuwania składników odżywczych.

Wybór technologii oczyszczania ścieków z przemysłu mleczarskiego zależy od takich czynników, jak ilość i właściwości ścieków, dostępność zasobów oraz lokalne przepisy. Przed zaprojektowaniem oczyszczalni ścieków dla przemysłu mleczarskiego niezbędna jest znajomość składu ścieków.

Ogólnie rzecz biorąc, aby osiągnąć pożądany poziom oczyszczania oraz ponownego wykorzystania lub odprowadzania ścieków, można zastosować kombinację następujących technologii:

• Oczyszczanie fizykochemiczne: metody oczyszczania fizykochemicznego, takie jak koagulacja, flokulacja i flotacja powietrzem rozpuszczonym, mogą być stosowane do oddzielania substancji stałych, składników odżywczych i metali ze ścieków. Metody te polegają na dodawaniu środków chemicznych do ścieków w celu utworzenia kłaczków, które można łatwo usunąć poprzez klarowanie.
• Fermentacja beztlenowa: fermentacja beztlenowa to proces biologiczny, w którym substancje organiczne zawarte w ściekach są przekształcane w biogaz, który można wykorzystać do produkcji energii. Proces ten może przyczynić się do zmniejszenia zawartości substancji organicznych w ściekach, eliminacji patogenów oraz wytwarzania energii odnawialnej.
• Oczyszczanie tlenowe: oczyszczanie tlenowe polega na wykorzystaniu bakterii i tlenu do rozkładu substancji organicznych zawartych w ściekach, co pozwala obniżyć poziom BZT i ChZT w ściekach oraz wyeliminować patogeny.
• Filtracja membranowa: technologie filtracji membranowej, takie jak ultrafiltracja i odwrócona osmoza, mogą być wykorzystywane do usuwania cząstek stałych, substancji organicznych, składników odżywczych i patogenów ze ścieków. Technologie te mogą skutecznie przyczyniać się do uzyskania ścieków o wysokiej jakości, przeznaczonych do ponownego wykorzystania lub odprowadzenia.
• Zaawansowane procesy utleniania: zaawansowane technologie utleniania, takie jak ozon i nadtlenek wodoru, mogą być wykorzystywane do rozkładu substancji organicznych i patogenów zawartych w ściekach. Technologie te mogą skutecznie przyczyniać się do uzyskania ścieków o wysokiej jakości, nadających się do ponownego wykorzystania lub odprowadzenia.

Proces obróbki	Charakterystyka	Wydajność (%)	Bibliografia
Strącanie chemiczne	Siarczan żelaza(II) i chlorek żelaza(III) jako środek koagulujący.	BOD: 64% (siarczan żelaza(II)) i 85% (chlorek żelaza(III))	[25]
Strącanie chemiczne	Wstępna obróbka przy użyciu Ca(OH)₂ iFeSO₄	Wysoka skuteczność usuwania ChZT	[26]
Krzepliwość	Siarczan potasu i siarczan żelaza jako koagulanty.	Ałun okazał się skuteczniejszy od siarczanu żelaza i usunął o 5% więcej ChZT niż siarczan żelaza.	[27]
Krzepliwość	Chlorek żelaza, siarczan glinu i chlorek wapnia jako koagulanty.	Wodorotlenek wapnia: substancja organiczna: 40%, zawiesina stała: 94%, fosfor: 89%	[28]
Krzepliwość	FeCl₃jako środek koagulujący Wstępna obróbka	Dodanie od 0,10 do 0,15 mgFeCl₃·6H₂O/mgChZT lub około 0,20 mgAl₂(SO₄)₃·18H₂O/mgChZT wystarczyło do uzyskania dobrego stopnia usuwania substancji organicznej. Maksymalna skuteczność usuwania całkowitego ChZT wynosiła od 67% do 90%.	[29]
Koagulacja/flokulacja	FeCl₃,Fe₂(SO₄)₃i ałun Obróbka wstępna	FeCl₃i Fe₂(SO₄)₃: ChZT: >70% Ałun: ChZT: >65%	[30]
Koagulacja/flokulacja	FeCl₃jako środek koagulujący	FeCl3 Ścieki o niskiej zawartości zanieczyszczeń: Dawka: 550, 180, 180 mg/l ChZT: odpowiednio 76, 88 i 82% Ścieki o wysokiej zawartości zanieczyszczeń: Dawka: 500, 500, 500 mg/l ChZT: odpowiednio 45, 28 i 29%	[11]
Adsorpcja	Niedrogie adsorbenty, takie jak sproszkowany węgiel aktywny, łupiny trzciny cukrowej, sproszkowana słoma, trociny, popiół lotny i włókno kokosowe.	TSS: węgiel aktywny wykazał większą skuteczność w usuwaniu	[31]
Adsorpcja	Bentonit modyfikowany lanthaumem jako adsorbent	Fosforan: 100% w ciągu pierwszych 15 minut.	[32]
proces membranowy	Odwrócona osmoza	95% odzysku wody przy średnim przepływie wynoszącym około 10–11l/h/m² TOC: 99,8%, TKN: 96%, przewodność: 97% oraz laktoza: 99,5%	[33]
proces membranowy	Odwrócona osmoza	Przewodność: 98,2%, ChZT: 97,8%	[34]
proces membranowy	Ultrafiltracja + odwrócona osmoza (wcześniejsze wstępne oczyszczanie ścieków przy użyciu koagulantu i PAC)	Ścieki z przemysłu mleczarskiego można poddać recyklingowi i ponownie wykorzystać	[35]
proces membranowy	Bioreaktor membranowy + nanofiltracja	MBR: ChZT: 98%, składniki odżywcze: 86% (86% azotu i 89% fosforu) NF: ChZT: 99,9%, TSS: 93,1%	[36]
Elektrokoagulacja		DQO: 98% (w optymalnych warunkach przy czasie elektrolizy wynoszącym 7 minut)	[16]
Elektrokoagulacja	Anoda aluminiowa rozpuszczalna w stanie, w jakim jest używana.	Fosfor: 89%, azot: 81%, ChZT: 61%	[37]
Elektrokoagulacja	elektrody żelazne	substancja organiczna: 97,4% (przy końcowym pH wynoszącym 7,4)	[38]
System elektrod kombinowanych	Elektrody żelazne i aluminiowe.	Wystarczyło 20 minut elektrolizy, aby oczyścić wodę z substancji organicznych.	[39]
Utlenianie elektrochemiczne	Anody pokryte IrO2 -Pt/Ti	Po upływie 360 minut zakończono usuwanie 3700 mg/l ChZT przy natężeniu prądu wynoszącym 100mA/cm²przy użyciu elektrodyIrO₂/Ti, a całkowite odbarwienie osiągnięto w czasie krótszym niż 60 minut.	[40]
proces elektrochemiczny	Anody pokryte powłoką Sn/Sb/Ni-Ti	DQO: 98% przy natężeniu prądu 50mA/cm²przez 10 minut	[41]
Elektrokoagulacja	Wykorzystano elektrody aluminiowe w obecności chlorku potasu jako elektrolitu.	98,84% redukcji ChZT, 97,95% redukcji BZT₅, 97,75% redukcji zawartości zawiesiny stałej oraz >99,9% redukcji wskaźników bakteryjnych przy temperaturze 60°C przez 60 minut.	[42]
Elektrokoagulacja	Jako elektrody ofiarne wykorzystano płytki aluminiowe do prądu stałego.	DQO: 87% (optymalne natężenie prądu, pH i czas elektrolizy dla stężenia 1070mg/dm³wyniosły odpowiednio 3 A, 9,75 min. Średnie zużycie energii wyniosło 112,9 kWh/kg)	[43]

Możliwości leczenia

Istnieje wiele różnych sposobów wykorzystania ścieków powstających w przemyśle mleczarskim.

• Magazynowanie ścieków i przekazywanie ich podmiotowi zajmującemu się gospodarką odpadami. Dla producentów wytwarzających duże ilości ścieków, co ma miejsce w wielu przypadkach, rozwiązanie to jest niezwykle kosztowne.
• Odprowadzanie ścieków do kanalizacji. W takim przypadku ścieki będą wymagały oczyszczenia, aby spełniały normy dotyczące zrzutu obowiązujące na terenie, na którym znajduje się zakład produkcyjny.
• Odprowadzanie ścieków do środowiska naturalnego. Podobnie jak w poprzednim przypadku, ścieki odprowadzane do środowiska muszą zostać oczyszczone, aby spełniały normy dotyczące zrzutu określone przepisami prawa.
• Ponowne wykorzystanie ścieków. Jest to rozwiązanie najbardziej przyjazne dla środowiska, ale wymaga również zainstalowania bardziej zaawansowanej i kompleksowej oczyszczalni ścieków. Odzyskaną wodę można ponownie wykorzystać m.in. do nawadniania i mycia.

Oczyszczanie ścieków z przemysłu mleczarskiego w celu ich usunięcia lub odprowadzenia

Poniżej przedstawiono etapy typowego procesu oczyszczania różnych zanieczyszczeń występujących w ściekach z przemysłu mleczarskiego (składniki odżywcze, oleje i tłuszcze, chemiczne zapotrzebowanie na tlen (ChZT), biologiczne zapotrzebowanie na tlen (BZT), całkowita zawartość zawiesin (TZS) oraz substancje organiczne i nieorganiczne) przed ich odprowadzeniem:

• Poziom pH reguluje się za pomocą środków regulujących pH, takich jak soda kaustyczna lub kwas. Następnie rozbija się emulsje i wytrąca substancje stałe przy pomocy środka dezemulgującego.
• Kluczowymi etapami tego procesu są koagulacja i flokulacja oraz flotacja z wykorzystaniem rozpuszczonego powietrza. Ścieki poddaje się koagulacji, a następnie pompuje do strefy powolnego mieszania, gdzie cząsteczki łączą się w większe flokule w wyniku flokulacji, zanim zostaną poddane oczyszczaniu w systemie DAF.
• Pęcherzyki w systemie flotacji powietrznej są wytwarzane przez układ recyrkulacji powietrza, który wtłacza oczyszczony strumień do systemu flotacji powietrznej.
• Następnie szlam przechodzi przez prasę filtracyjną i jest usuwany zgodnie z wymogami środowiskowymi.

Jeśli ścieki mają być odprowadzane do środowiska, konieczne jest zastosowanie procesu oczyszczania biologicznego w oczyszczalni ścieków przed ich odprowadzeniem.

Oczyszczanie ścieków z przemysłu mleczarskiego w celu ich ponownego wykorzystania

Jeśli chce się uzyskać wodę wysokiej jakości do ponownego wykorzystania w procesie produkcyjnym, oczyszczalnia ścieków w przemyśle mleczarskim powinna obejmować kilka dodatkowych etapów. Typowy proces uzyskiwania wody wysokiej jakości do ponownego wykorzystania wygląda następująco:

• Przesiewanie: pierwszym etapem procesu jest przesianie ścieków w celu usunięcia dużych cząstek i zanieczyszczeń, które mogłyby spowodować zatkanie urządzeń pomocniczych. W tym celu stosuje się zazwyczaj sito mechaniczne lub sito prętowe.
• Flotacja powietrzem rozpuszczonym (DAF): następnie ścieki są kierowane do systemu DAF, gdzie za pomocą mikropęcherzyków oddziela się zawieszone cząstki stałe i tłuszcze od wody. Cząstki stałe i tłuszcze unoszą się na powierzchnię wody i są usuwane w postaci piany, co pozwala uzyskać oczyszczoną wodę.
• Oczyszczanie biologiczne: ścieki uzyskane po oczyszczeniu w urządzeniu DAF są kierowane do systemu oczyszczania biologicznego, np. w procesie osadu czynnego, w którym bakterie i inne mikroorganizmy rozkładają substancje organiczne zawarte w wodzie. Proces ten pozwala usunąć z wody składniki odżywcze, takie jak azot i fosfor.
• Filtracja membranowa: woda jest kierowana do systemu filtracji membranowej, który zazwyczaj składa się z jednostki ultrafiltracji, a następnie z odwróconej osmozy, w celu usunięcia z wody wszelkich pozostałości substancji stałych, składników odżywczych i czynników chorobotwórczych. W wyniku tego etapu powstaje wysokiej jakości woda, którą można ponownie wykorzystać do celów innych niż spożycie, takich jak nawadnianie lub czyszczenie.
• Dezynfekcja: przed ponownym wykorzystaniem wodę można zdezynfekować za pomocą takich metod jak promieniowanie ultrafioletowe (UV) lub chlor, aby usunąć wszelkie pozostałości patogenów i zapewnić, że woda jest bezpieczna do ponownego wykorzystania.
• Magazynowanie i ponowne wykorzystanie: następnie oczyszczoną wodę przechowuje się w zbiorniku lub cysternie i wykorzystuje ponownie do celów innych niż spożycie, takich jak nawadnianie, chłodzenie lub czyszczenie.

Proces ten pozwala uzyskać wodę wysokiej jakości, którą można ponownie wykorzystać na miejscu, zmniejszając zapotrzebowanie na zasoby słodkiej wody i chroniąc środowisko.

Urządzenia do flotacji powietrzem rozpuszczonym (DAF) do oczyszczania ścieków z przemysłu mleczarskiego

Systemy flotacji powietrzem rozpuszczonym (DAF) mogą być stosowane do oczyszczania ścieków pochodzących z przemysłu mleczarskiego i stanowią popularne rozwiązanie wśród wielu producentów mleka. Technologia DAF to proces separacji fizycznej, w którym wykorzystuje się mikropęcherzyki powietrza do oddzielania zawiesin stałych i tłuszczów ze ścieków. Mikropęcherzyki przylegają do zawiesin stałych i tłuszczów, powodując ich wypłynięcie na powierzchnię ścieków, gdzie można je oddzielić.

Systemy DAF są bardzo skuteczne w usuwaniu cząstek stałych i tłuszczów ze ścieków z przemysłu mleczarskiego, co pozwala obniżyć poziom BZT i ChZT w ściekach. Dzięki temu ścieki nadają się do ponownego wykorzystania lub odprowadzenia do środowiska. Ponadto obsługa i konserwacja systemów DAF jest stosunkowo łatwa.

Urządzenia te mogą pełnić różne funkcje w zależności od konkretnych potrzeb producenta mleka oraz konfiguracji jego systemu oczyszczania ścieków. Systemy DAF mogą być wykorzystywane jako samodzielny system oczyszczania ścieków z przemysłu mleczarskiego lub jako część bardziej rozbudowanego łańcucha oczyszczania obejmującego inne technologie.

W niektórych przypadkach systemy DAF są stosowane jako etap oczyszczania wstępnego w celu usunięcia cząstek stałych i tłuszczów ze ścieków z przemysłu mleczarskiego przed poddaniem ich dalszym procesom, takim jak fermentacja tlenowa lub beztlenowa, filtracja membranowa lub oczyszczanie chemiczne. W tej konfiguracji system DAF pełni rolę etapu wstępnego oczyszczania, który zmniejsza zawartość substancji organicznych w ściekach, ułatwiając i zwiększając skuteczność oczyszczania w kolejnych procesach.

W innych przypadkach systemy DAF są stosowane jako samodzielne instalacje oczyszczające, w których ścieki są odprowadzane bezpośrednio do środowiska lub ponownie wykorzystywane na miejscu do celów innych niż spożycie, takich jak nawadnianie lub czyszczenie. W takiej konfiguracji system DAF musi osiągać wyższy poziom oczyszczania, aby spełniać lokalne przepisy oraz chronić środowisko i zdrowie publiczne.

Procesy koagulacji/flokulacji

W większości systemów oczyszczania ścieków mlecznych procesy strącania oraz koagulacji i flokulacji zachodzą jednocześnie i mają miejsce przed doprowadzeniem ścieków do systemu flotacji powietrzem rozpuszczonym.

Procesy koagulacji/flokulacji stosuje się zasadniczo w celu oddzielenia zawiesin, cząstek koloidalnych i substancji rozpuszczonych ze ścieków i stosuje się je bezpośrednio do nieoczyszczonych ścieków. Proces ten dzieli się na dwie kategorie:

• Koagulacja to proces chemiczny służący do usuwania cząstek stałych z wody poprzez zmianę ładunków elektrycznych cząstek zawieszonych w wodzie. W procesie tym do wody wprowadza się małe cząsteczki o silnym ładunku elektrycznym, które destabilizują ładunki cząstek, koloidów lub zawieszonych substancji tłustych.
• Flokulacja, w wyniku której destabilizowane cząstki łączą się w większe flokule i mogą być łatwo oddzielone w układzie flotacyjnym.

Produkty i zastosowania

Proponowane rozwiązania można skutecznie zastosować do oczyszczania ścieków powstających podczas produkcji wszystkich wyrobów mlecznych.

Przemysł mleczarski wytwarza szeroką gamę produktów na bazie mleka i składników mlecznych. Do najpopularniejszych produktów mlecznych należą:

• Mleko: jest to najbardziej podstawowy i kluczowy produkt przemysłu mleczarskiego. Wykorzystuje się je jako napój oraz jako składnik innych produktów.
• Ser: ser powstaje w wyniku koagulacji białek mleka i oddzielenia skrzepu od serwatki. Następnie skrzep jest prasowany, formowany i dojrzewa, co pozwala uzyskać różne rodzaje serów, takie jak cheddar, mozzarella i parmezan.
• Masło: masło powstaje w wyniku ubijania śmietanki w celu oddzielenia tłuszczu od płynu. Służy do smarowania pieczywa oraz jako składnik potraw.
• Jogurt: jogurt powstaje w wyniku fermentacji mleka przy użyciu bakterii, które przekształcają laktozę w kwas mlekowy. To właśnie nadaje jogurtowi charakterystyczny kwaśny smak i kremową konsystencję.
• Lody: lody powstają poprzez połączenie mleka, śmietanki, cukru i aromatów, a następnie zamrożenie tej mieszanki przy jednoczesnym mieszaniu, co pozwala uzyskać delikatną i kremową konsystencję.
• Białko serwatkowe: białko serwatkowe jest produktem ubocznym produkcji sera, bogatym w białko i stosowanym jako suplement diety.
• Mleko w proszku: mleko w proszku powstaje poprzez usunięcie wody z mleka i wysuszenie pozostałych składników stałych. Jest ono stosowane jako wygodna i trwała alternatywa dla świeżego mleka.
• Słodzone mleko skondensowane: słodzone mleko skondensowane powstaje poprzez usunięcie większości wody z mleka i dodanie cukru. Wykorzystuje się je jako substancję słodzącą oraz składnik deserów i wypieków.
• Śmietanka: śmietanka to bogata w tłuszcz warstwa, która unosi się na powierzchni mleka. Wykorzystuje się ją jako dodatek do potraw oraz jako składnik w kuchni.
• Mleko skondensowane: mleko skondensowane uzyskuje się poprzez podgrzanie mleka do momentu, aż wyparuje około 60% wody. Ma lekko karmelowy smak i gęstszą konsystencję niż zwykłe mleko; jest często stosowane w przepisach na ciasta, torty i inne desery.